[DA]

Kieł / Kynodontas
reż. Giorgos Lanthimos (Grecja 2009)

Ojciec i matka mieszkają wraz z trójką dzieci w domu na obrzeżach miasta. Dom otoczony jest wysokim płotem. Dorosłe dzieci nigdy jeszcze nie wyszły poza teren posiadłości. Ich edukacja, rozrywka i ćwiczenia fizyczne są pod ścisłą kontrolą rodziców, bez jakiegokolwiek kontaktu ze światem zewnętrznym. Jedyną osobą z zewnątrz, która ma prawo wejść do tego domu, jest Christina. (Filmweb)

Ten film mógłby być moim wyróżnieniem w naszej ankiecie na najlepszy film 2010. W prawdziwym wyścigu po Oskary film był nominowany w kategorii filmów nieanglojęzycznych, co i tak uważam za fakt szokujący, lecz nie udało mu się zdobyć statuetki, co akurat uważam, za fakt oczywisty.
"Kieł" greckiego reżysera Giorgosa Lanthimosa podczas oglądania przywołuje w pamieci wiele obrazów filmowych, na przykład, "Osada", "Import-Export" (tu akurat jedną tylko sceną), "Biała wstążka", starających się dać odpowiedź na pytanie czy da się żyć w kompletnej izolacji od świata zewnętrznego i jakie są tego skutki. Pod płaszczykiem historii tej konkretnej rodziny kryje się oczywiście metafora tyranii czy dyktatury. Mechanizmy działania "troskliwego" ojca rodziny są takie same jak te, którymi posługują się tzw. ojcowie narodów, typu Stalin, Kim Il Dzong itd. Zadziwiające jak łatwo można ubezwłasnowolnić jednostki jak i cały naród, skąd my to znamy - te tańce na cześć urodzin tatusia, to wmawianie, że naszym domu jest pięknie, a za murem to samo zło i przysłowiowy zgniły imperializm, amerykańska piosenka zagłuszana jest mdłą recytacją tatusia o kwiatkach i mnóstwo innych jeszcze tego typu przykładów - wychowanie w czystości ciała, tłumienie przejawów seksualności, przy jednoczesnym zaspokajanie tylko potrzeb mężczyzny - dyktaty religijne.
A na końcu zawsze pojawia się krwawa rewolucja, nie może być inaczej, po czym następuje ogłupienie i zupełny brak umiejętności wykorzystania wolności - bo o to przecież w tyranii chodzi, by tyran (były lub kolejny) okazał się niezbędny.

Przejmujący film, wpisujący sie także w naszą dyskusję filmową o filmach przemocy, czy pokazywać je dzieciom. Nie da sie wychować normalnych ludzi w poczuciu, że przemoc nie istnieje, skoro dziecko z przemoca spotyka sie od najmłodszych lat, także w domu. Tak jak tu w filmie - tatuś konfiskuje dorosłym dzieciom filmy z Rambo i za karę wali je ciężkim sprzętem po głowie.
Tłumienie wszelkich emocji złych i dobrych, jest niezdrowe, nie wierzmy, że ktoś robi to dla naszego dobra (na przykład kontrola internetu), jesli chce zapanować nad naszymi uczuciami, poglądami, czyli wolnością, to zawsze jest to tyran i należy zawczasu zrobić z nim z nim porządek, dopóki nas nie ubezwłasnowolni, czyli nie będziemy już umieli bez niego żyć.
Polecam film. Nie jest łatwy, ale warto go zobaczyć, i na pewno nie jest to komedia.

[smoke]

To smutne, ale nie przypominam sobie żadnego innego filmu z Grecji, który bym kiedykolwiek widział...

Jego realizm i specyfika zachodzących patologii strasznie mi przywodziły na myśl Pana Haneke. Od scen przemocy, przez wynaturzenia na tle seksualnym, aż po wyizolowanie otoczenia, w którym dzieje się akcja filmu.
Obraz świetnie przedstawia i uzmysławia zachodzącą sytuacje w skali mikro (rodzina), jak i w skali makro (kraj, naród). "Pięknie" pokazuje jak określone działania "odgórne" wpływają na zachowania i postawy jednostek. Ubezwłasnowolnienie w sferze psychicznej, upośledzenie w postrzeganiu rzeczywistości, zatracenie barier i norm postępowania, zupełna nieumiejętność wyrażania swoich emocji i potrzeb itd., a wszystko to efektem "ochrony" i dbania o dobro innych.
Niektóre sytuacje są tak absurdalne, że aż wydają się zabawne z naszej perspektywy, natomiast dla bohaterów są czymś zwyczajnym, bo nie znają innych realiów. Ich białe odzienie sugeruje, jak bardzo są nieświadomi swojego położenia i podatni na wszelką manipulację ze strony rodziców.

Warto znać. Szczególnie członkowie Klubu Sadystycznego Michała!

[jaz]

[smoke]

[jaz]

Może i nie tak ciężkiego kalibru, ale mam zapotrzebowanie na jakiś większy lajcik. Ale spoko, nie zamartwiajta się, jak już obejrzę, to dam znać.

[kulka]

Obejrzałam.

Wieczorem myślałam, że skończyłam oglądać pochód wykolejeńców, który stanął mi dziś na drodze.
Okazało się, że nie. Że sama zapodałam sobie 'fotoplastikon' z kolejnej porcji...

Trudno napisać coś 'ot tak' mimochodem, bo trzeba by się było zaspojlerować już przy logowaniu...

Ale warto znać!
Choćby po to, żeby móc z całą stanowczością stwierdzić, że nie jest się jednym z nich

DA! Dzięki

[DA]

Cytat:

To smutne, ale nie przypominam sobie żadnego innego filmu z Grecji, który bym kiedykolwiek widział...

Tak, rzeczywiście. Ja pamiętam tylko "Greka Zorbę"(bardzo dawno), i coś tam z akcją w Grecji, a konkretnie bardzo dobry film "Eleni" z Malkovichem, ale wyprodukowany w USA.

Cytat:

Jego realizm i specyfika zachodzących patologii strasznie mi przywodziły na myśl Pana Haneke.

Owszem, też mi się nasuwał Michael, ale jeszcze bardziej Ulrich Seidl.
Ten film naprawdę warto zobaczyć i mieć go na uwadze.

[kulka]

Aj. Jeszcze jedno skojarzenie.

Ostatnia scena

Spoiler:

Bagażnik samochodu i ukryta w nim "Bruce"... Jak jedna z ostatnich scen ze 'Szklanego serca" Herzoga , gdzie wątpiący odważyli się ruszyć w podróż w o wiele za małej łodzi.... Ale wyruszyli!
I do nich należało obalenie kłamstwa o otchłani, która kryje się na linii tego, co widać...

Ale najlepiej niech każdy sam to oceni

[smoke]

[DA]

Cytat:

Tym panem też mam się zamiar zająć, bo zanosi się na coś ciekawego (w moim odczuciu).

Jak najbardziej polecam. Powinieneś być usatysfakcjonowany, tym bardziej, że lubisz, jak boli.

Nie zauważyłam pierwszego postu kulki. Cieszę się, że się spodobało. Piszesz:

Cytat:

Ale warto znać! Choćby po to, żeby móc z całą stanowczością stwierdzić, że nie jest się jednym z nich

O tak, możemy się cieszyć, że nie jesteśmy, co nie znaczy, że nie możemy się nieoczekiwanie stać się kimś na ich podobieństwo. Na szczęście my już jesteśmy jako tako ukształtowani. I taki tatuś-tyran narodu, gdyby sie ewentualnie pojawił, nie miałby z nami tak lekko, nam by się już nie dało wmówić, że u nas jest raj, a za murami samo zło, mu już umiemy nazywać rzeczy po imieniu, wiemy, że są bramy, przez ktore można po prostu wyjść

Spoiler:

a nie zatrzaskiwać się w tym celu w bagażniku samochodu

Smoke pisze:

Cytat:

W filmie jest wszystko jaskrawo i dosadnie pokazane, ale w życiu realnym kontrola, manipulacja i wszelkiego rodzaju ubezwłasnowolnienie w sposobie myślenia nie przybiera tak radykalnych form...

No nie wiem, może jednak przybierać takie, albo prawie takie, formy. Weźmy Koreę Północną. Czego mamy metafory w filmie - te parady na cześć wodza - przecież to jest wydawałoby się kompletny surrealizm, żeby miliony ludzi dały się tak ogłupić garstce ludzi. Albo weźmy chociażby naszą PRL - oczywiście nie było aż drastycznych ograniczeń, można było za otrzymaniem paszportu poświadczonym stosownym podpisem na MO czy SB, przekroczyć magiczny "mur", ale żeby pobyć za nim dłużej, trzeba było zostać ze statusem uciekiniera, idąc dalej - były akademie na "cześć", wszelkie marsze 1- majowe z paradami dziewczynek i chłopców ku czci, zagłuszanie zachodnich stacji, utrzymywanie narodu w przeświadczeniu, że narkomani i homoseksualiści to nie my, to oni, cały ten zgniły Zachód to jedno zło, itd.
A i choćby niedawne zdarzenia, z czasów III RP, pogoń prokuratury za bezdomnym, który jakoś tam nazwał prezydenta, podczas, gdy on sam wyzywał od ludzi od dziadów i małp, zakusy na kontrolę internetu, sprawy sądowe wytoczone smarkaczom, za jakieś tam strony, albo artystom za obrazę uczuć religijnych itd. Zawsze ktoś bedzie robił zakusy na ograniczenie naszej wolności, na robienie z nas głupków (choćby teraz ta arcymądra profesorska dyskusja na temat OFE), żeby mu sie lepiej nami rządziło.

I jeszcze co do samego tytułowego kła, symbolu rewolucji i tego co się stało po - ludzie trzymani długo w mniejszej lub większej niewoli, nie umieją (bo i skąd, skoro byli trzymani na uwięzi) żyć na wolności. Tak jak i u nas, mineło ponad 20 lat, a nami ciągle rządzi przysłowiowa wiocha, co prawda jakoś tam dokształcona, ale mentalnie ograniczona bez zmian. Co prawda ostatnimi laty, udało się ją trochę inteligencji przegnać, ale co z tego, skoro teraz sama się ona dorzyna.

No dobra, film niesie mnóstwo skojarzeń, odniesień, zresztą zrobił go Grek, którego ojczyzna doświadczyła parę ładnych lat dyktatury wojskowej, a więc miał z czego czerpać natchnienie pisząc scenariusz filmu.

[smoke]

[kulka]

[BM]

9/10 od DA? To może być albo bardzo dobre albo bardzo dziwaczne. Ew. jedno i drugie.

Tak czy siak trzeba będzie obadać cóż to za objawienie greckiej kinematografii nam tu wyszperałaś.

[jaz]

A mnie na przykład bardzo zastanawia fakt, że film o systemach totalitarnych powstaje w 2009 roku, w momencie gdy temat zdaje się być już wyczerpany i nieaktualny, bo dotyczący w tej chwili już naprawdę garstki państw na świecie.
Myślę, że warto spojrzeć na sprawę "dyktatury" ukazanej w tym filmie nieco szerzej, przez pryzmat założeń filozofii postmodernistów i różnych innych współczesnych relatywistów. Nieprzypadkowa jest również forma filmu, wyraźnie nawiązująca do poetyki filmów Haneke, również uznawanego powszechnie za postmodernistę. Postmoderniści-antyrealiści, realiści wewnętrzni, realiści kulturowi, w każdym razie tacy, którzy wyraźnie akcentują dualizm świata i pojęć go opisujących, tacy jak np. Richard Rorty, Donald Davidson czy Hilary Putnam twierdzą, że nie mamy dostępu do rzeczywistości pozakonceptualnej, samej w sobie, przedmioty i zdarzenia opisujemy za pomocą i wewnątrz schematów pojęciowych, w których rzeczywistość, jest rzeczywistością językową, pojęciową, przygodną, uzależnioną od "tu i teraz", od stopnia postępu naukowego, rozwoju cywilizacyjnego, kulturowego, systemu społeczno-politycznego i jako taka, związana z całym szeregiem ujęć wartościujących, tworzących razem horyzont poza który trudno jest wykroczyć (kapitalna końcowa scena w bagażniku), a które trudno uznać za rzeczywiste i prawdziwe w jakimkolwiek Rzeczywistym sensie. Dodajmy do tego przełomowe i kluczowe dla postmodernizmu twierdzenie Foucaulta o tym, że wiedza=władza i mamy pełnię obrazu i doskonałe wytłumaczenie dla tego, co zostało pokazane na ekranie. Dla Foucaulta zresztą cały świat był systemem totalitarnym. Da się to wytłumaczyć znacznie prościej. Nie myślimy jak ludzie średniowieczni, patrzymy na niektóre przeszłe praktyki z niedowierzaniem, rozbawieniem, oburzeniem, wierzymy jednocześnie że obecny porządek rzeczy jest przynajmniej mniej więcej w porządku, uważamy się za racjonalnych, nowoczesnych, postępowych. Tymczasem nie mamy żadnej gwarancji, że ludzie za 500 lat nie będą myśleli o naszych czasach, jak o okresie kompletnej ciemnoty. Jak ukazać taki względny, relatywny stan rzeczy na ekranie? Przedefiniować słownik tak żeby bolało. Odizolować parę osób od świata zewnętrznego, kazać im nazywać jabłko-łódką, kwiatki "żywymi trupami" i powiedzieć, że samoloty które widzą na niebie są tak naprawdę malutkie i jeśli spadną im do ogródka, mogą podnieść jedną ręką z trawnika i postawić sobie na półce. Itd. W takim ujęciu, jakie prezentuję powyżej, sytuacja każdej z tych osób, nad których losem tak ubolewacie, jest sytuacją każdego z nas. Za taką interpretacją przemawia również jakby celowo sztuczny charakter wypowiadanych na ekranie dialogów i zachowań i to nie tylko tych osób, których wolność (=wiedza!) została celowo ograniczona, ale także ojca i matki, którzy się do całej sytuacji przyczynili. Strasznie ciekawie zostało pokazane to miejsce, w którym pracuje głowa rodziny, jego twarz niewyrażająca jakichkolwiek emocji (chyba, że podczas tresury w domu) i rozmowy z współmałżonką. Albo sprawa kaset z filmami "Szczęki" i "Wejście smoka" i reakcja dziewczyny, która jak je zobaczyła, to najpierw udawała rekina, a później kazała mówić do siebie "Bruce". A druga na to do niej: "Bruce! Bruce!..." i tak już jej zostało. Jeden z najbardziej humorystycznych fragmentów w filmie, pokazujący jak szybko i łatwo można zostać "Brucem".
Wydaje mi się jeszcze, że na innym poziomie można odebrać ten film jako poruszający kwestię wychowania. Dość chyba powszechnie uważa się, że rodzice mają prawo wychowywania swoich dzieci. Film idzie o krok dalej, wydaje mi się, że w ogóle dość daleko i odważnie stąpa pytając: skoro przyznajemy rodzicom prawo do wychowywania dzieci, dlaczego nie moglibyśmy im przyznać prawa do ich tresowania? Hm.
Ostatecznie nie wiem czy ten film mi się podobał i mam problem z oceną. Z jednej strony jest to obraz strasznie monotonny i ciężko się go ogląda, ale z drugiej, skłonił mnie do snucia całkiem nieprawdopodobnych wynurzeń jak te powyżej i uważam go za obrazek inspirujący. Myślę, że godny polecenia, ale raczej dla osób, które nie ograniczają się tylko do kina rozrywkowego i wierzą, że kino może być miejscem służącym dyskusji i stawianiu odważnych pytań.

Tak się zastanawiam jeszcze nad znaczeniem ostatniego ujęcia.

Spoiler:

Dziewczyna uciekła i została w bagażniku. Czy to oznacza, że indoktrynacja od najmłodszych lat i jej ograniczona wiedza sprawiły, że nie było jej już stać na wyzwolenie czy może znaczyło to, że wydostając się na zewnątrz trafiła do takiego samego zamknięcia, w jakim przebywała w domu. Czy te dwa światy różniły się się jakoś od siebie? Należy przypuszczać, że nie czuła się jakoś bardziej wolna na zewnątrz w tym bagażniku?

[jaz]

To jest film o tym, jak pojęcia kształtują rzeczywistość, o tym jak wszyscy jesteśmy zdeterminowani i że nie ma przed tym ucieczki. Na innym poziomie jest to też film o wychowaniu. Nie wiem dlaczego wszyscy jadą najprostszym możliwym tropem, że jest to film o totalitaryzmie, tzn. jest ale o totalitaryzmie pojęć i wszelkich opisów, totalitaryzmie współczesności. Nie wiem, jaki jest sens kręcenia w 2009 roku filmu u stalinizmie czy czymś takim. Czuję się osamotniony w swojej interpretacji (tylko na IMDB znalazłem kilka interpretacji idących tym mniej więcej tropem) i sfrustrowany. W filmie dokonano wprost podręcznikowej dekonstrukcji słów-pojęć, aby uwypuklić ich sztuczność.

[Mad_X]

Dla mnie wybitnie dobry film, którego oceny de facto nie można odciąć od polityki (systemu) ale uważam, że sama próba podjęcia dialogu z widzem na temat możliwego przebiegu sytuacji w tak patologicznej (?) atmosferze jest genialna. Dla mnie reżyser trafił w sedno sprawy. Według mnie pokazał małe studium możliwych choć jednak wciąż hipotetycznych zachowań w takim, a nie innym środowisku. Ponadto film jest chyba w pewnym stopniu trafiony w pewien europejski akt nawiązujący do "fali ujawnień" wielu spraw a la J. Fritzl i jemu podobni - "polski Fritzl", "niemiecki Fritzl", "włoski Fritzl" ... Biorąc pod uwagę datę produkcji filmu (2009) i wspomniane przeze mnie sprawy, które ujawniane były mediom na rok lub trochę więcej przed premierą ma to pewien logiczny sens.

Zdecydowanie nie nazwał bym tego obrazu monotonnym. Dla mnie 9/10.

[jaz]

[Mad_X]

[Nuz]

Cytat:

A mnie na przykład bardzo zastanawia fakt, że film o systemach totalitarnych powstaje w 2009 roku, w momencie gdy temat zdaje się być już wyczerpany i nieaktualny, bo dotyczący w tej chwili już naprawdę garstki państw na świecie.

Totalitaryzm to stan umysłu Układy z totalitaryzmem w tle istnieją i na mniejszą skalę - do rodziny włącznie. Z chęci ostatecznej kontroli się nie wyrasta, szczególnie gdy sprawia to sadyście przyjemność i gdy jest on przekonany o słuszności tego co robi.

Jakoś nie potrafię uwierzyć w coś, w czym nie ma miejsce na zmianę układu sił; ani w bezgraniczną uległość i brak zaprzeczenia... zobaczymy

[jaz]

[smoke]

[jaz]

Tak na dobrą sprawę, to może się Wam wydawać, że myślicie jak chcecie, bo nie możecie się wybić poza własną perspektywę, która jest wypadkową różnego rodzaju wpływów, których doświadczyliście w ciągu życia (nie mówię, że ja mam inaczej). Nie rozumiem tego zdania o sadyście i możliwości stawienia oporu, Nuz. To, że coś zostało przejaskrawione na ekranie i sprowadzone do skrajności nie oznacza, że nie występuje w rzeczywistym życiu w formach mniej ekstremalnych, nieuchwytnych i bardziej przebiegłych.

Czy ja jestem pretensjonalny? Jeśli jestem, to mi powiedzcie.

[Nuz]

Chodzi mi o to, że nie wyobrażam sobie tego, że ktoś tak traktowany nie staje "okoniem". Z drugiej strony kilu strażników i pies potrafi sprawować władzę nad tysiącami więźniów - kiedy włącza się instynkt przetrwania ludzie są zdolni na spore poświęcenie w dziedzinie własnej suwerenności...

[kulka]

A mnie się wydaje, że dyskusja nad problemem, która się tu toczy, jest najbardziej wartościową częścią dzieła, bo znacznie wykracza poza jego zakres. I za to dzięki - jazu- bo wiercenie dziury retorycznymi pytaniami jest skuteczniejsze niż zadawanie ich w C-dur
Wrócę do tego, co umieściłam w spojlerze

[jaz]